Een opvoeding, die gevaarlijk kan worden

De in de laatste jaren doorgevoerde studies over het thema van het sexuele geweld aan meisjes en jongen heeft getoond, dat het nodig is bepaalde opvoedingsattitudes te overdenken. Zo zijn er gedragswijzen van volwassenen in de omgang met kinderen, die hun hulpeloosheid versterken en zo het gevaar, slachtoffer van sexuele uitbuiting te worden, nog vergroten.

Enkele voorbeelden:

- Vele meisjes en jongens worden in de mentaliteit opgevoed, de volwassenen ten allen tijde te gehoorzamen. Ze leren niet, ook eens “neen” te mogen zeggen, hun eigen wil doortezetten. Daarom denken ze, dat ze ook een misbruiker moeten gehoorzamen.

- Vaak worden meisjes en jongens door vreemden, bekenden of familie aangeraakt, gestreeld, op de arm genomen of geliefkoosd, alhoewel ze het niet willen.

- Zelfs op straat of in de winkel gebeurt het, dat mensen andermans kinderen “ach zo lief” vinden en aanraken.

- Maar het zijn vooral ook familieleden die meisjes en jongens omhelzen en kussen, zonder te vragen of ze dat wel willen. Dat is namelijk vaak niet het geval. Hun recht zelf over hun lichaam en het uitwisselen van liefkozingen te bestemmen, wordt niet gerespecteerd.
In tegendeel, hun verzet wordt bekritiseerd: Oma zegt dan, dat ze zooooo triest is omdat ze geen kusje krijgt, en opa dreigt de schokolade weer meetenemen omdat het kind niet “lief” is. Meisjes en jongens leren daaruit: “Mijn lichaam mag dus iedereen aanraken. Als ik me verzet, krijg ik maar problemen.”

- Meisjes en jongens voelen, wanneer een situatie “raar” is, ze merken b.v. heel goed het verschil tussen liefdevolle tederheid en sexuele misdrijven. Maar veel volwassenen spreken dit natuurlijke gevoel tegen en ondermijnen zo bij de kinderen de waarneming van de eigen gevoelens. Bij voorbeeld:

Kind:
“Dat doet pijn!”
Volwassene:
“Ach, dat doet toch niet pijn!”
Kind:
“Ik ben bang!”
Volwassene:
“Je hoeft niet bang te zijn. Stel je niet zo aan!”
Op die manier verleren meisjes en jongens, hun eigen gevoelens te vertrouwen. Een belangrijk waarschuwingssein, het “ongoede gevoel”, valt weg.

- In vele families is het niet gebruikelijk over sexualiteit te spreken. De meisjes en jongens krijgen geen op hun leeftijd afgestemde sexuele voorlichting. Een dader kan dus hun onwetendheid en natuurlijke nieuwsgierigheid voor zijn doel misbruiken. De kinderen durven niet het hen toegevoegde sexuele geweld onder woorden te brengen, omdat ze de namen voor geslachtsorganen of sexuele praktijken niet kennen of omdat ze niet gewend zijn, over sexualiteit te spreken.

- Sommige meisjes en jongens krijgen thuis te weinig attentie, affectie en liefde. De dader benut hun behoefte aan liefdevol contact voor sexuele misdrijven.

- In de regel is de afhankelijkheid van meisjes en jongens van hun ouders groot. Vertrouwensrelaties buiten de familie zijn zeldzamer. Veel kinderen willen of kunnen echter precies met hun ouders niet over sexueel misbruik spreken, niet alleen omdat de dader misschien een familielid is of iemand, die moeder en vader erg waarderen, maar ook omdat de meisjes en jongens hun ouders geen leed willen berokkenen. Worden de contacten met vertrouwenspersonen buiten de familie beperkt of wordt hen verboden te vertellen, wat ze in hun familie beleven, hebben betrokken meisjes en jongens vaak geen mogelijkheid meer, een derde persoon in het vertrouwen te nemen.

Kinderen zijn meisjes en jongens, en ze worden ook verschillend opgevoed: namelijk als meisjes en jongens. Veel volwassenen hebben een vast idee van hoe een meisje een “echte vrouw” en een jongen een “echte man” wordt, alhoewel er hier in de laatste jaren al iets is veranderd. Maar toch: doorgaans wordt van een man geeist, dat hij actief en doordrijvend is, gedomineerd door verstand en wil, minder van gevoelens. Hij moet op prestatie en success georienteerd zijn, moet zelfs agressief zijn.

Een vrouw daarentegen is eerder sensibel, zacht, teder en toegeeflijk. (Ze zou dat tenminste moeten zijn, anders is zij een “trut”.) Ze moet zich aanpassen, onderwerpen en voor anderen zorgen.

Om zo te worden, wordt in de opvoeding van meisjes vaak de nadruk gelegd op aanpassingsvermogen, tederheid, gehoorzaam en toegenegenheid.

Jongens daarentegen moeten zich doorzetten, zich weren, niet grienerig zijn, niet bang zijn. Van hen wordt eerder aanvaardt dat ze agressief zijn.

Deze opvoeding naar geslacht schaadt echter meisjes en jongens op verschillende manieren:

Meisjes, die ertoe aangezet worden, lief, aardig en aanhalig te zijn, zijn veel gemakkelijkere slachtoffers voor misdrijf dan meisjes, die ertoe aangemoedigd worden, eigenzinnig, zelfbewust en doordrijvend te zijn.

Een jongen, die een misdrijf beleeft, is in deze situatie hulpeloos, onmachtig en bang. Hij durft er vaak niet over te praten omdat hij denkt, dat hij als jongen zich had moeten verzetten. Hij mag geen angst, leed of pijn tonen.

En bovendien...

Zoals we elders al hebben gezien, is sexueel misbruik ook uitdrukking van een machtsverschil tussen mannen en vrouwen. Een traditionele, geslachtsspecifieke opvoeding leidt ertoe, dat dit machtsverschil blijft bestaan. Een relatie tussen de geslachten, dat niet op respect, wederzijdse waardering en gelijkwaardigheid berust, draagt er dus in grote mate toe bij, dat meisjes en jongens--en ook vrouwen--aan sexueel geweld worden blootgesteld.

Als volwassenen hebben we principieel macht over kinderen. Dit feit maakt ons in bijzondere wijze verantwoordelijk voor het welzijn van meisjes en jongens.

(Bron: Gegen den sexuellen Missbrauch an Mädchen und Jungen. Ein Ratgeber für Mütter und Väter, uitgegeven door het AJS.)